Η παχυσαρκία δεν είναι απλά θέμα “θέλησης” – αλλά ούτε και μυστήριο. Όσοι την έχουν βιώσει ξέρουν: δίαιτες που αποτυγχάνουν, κιλά που επιστρέφουν. Συχνά το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προσπάθειας, αλλά η υποεκτίμηση του τι πραγματικά καταναλώνουμε και οι ψυχολογικοί παράγοντες που μας οδηγούν στο φαγητό.

📊 Πάνω από 650 εκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως είναι παχύσαρκοι (ΠΟΥ 2022) 🇬🇷 Η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρώπη 👥 Το 60% των Ελλήνων ενηλίκων είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η υπερβολική συσσώρευση σωματικού λίπους που μπορεί να βλάψει την υγεία. Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) ≥30 kg/m² θεωρείται παχυσαρκία, ενώ ΔΜΣ 25-29.9 θεωρείται υπέρβαρο. Είναι μια πολυπαραγοντική χρόνια νόσος με γενετικές, ορμονικές, ψυχολογικές και περιβαλλοντικές συνιστώσες. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακές παθήσεις, υπέρταση, άπνοια ύπνου και ορισμένες μορφές καρκίνου.

💡 Τρόφιμα που συχνά υποτιμώνται θερμιδικά

Πολλά “υγιεινά” τρόφιμα έχουν περισσότερες θερμίδες απ’ όσο νομίζουμε: 🫒 Ελαιόλαδο (1 κουταλιά σούπας = 120 θερμίδες)

• Σαλάτα με “λίγο” λάδι: 3-4 κουταλιές = 360-480 θερμίδες
• Λαδερά φασολάκια: 4-5 κουταλιές = 480-600 θερμίδες
• Ψωμί βουτηγμένο σε λάδι: 2-3 κουταλιές = 240-360 θερμίδες

🍞 Ψωμί

• 1 φέτα ψωμί: 80-100 θερμίδες
• “Λίγο ψωμί” με το φαγητό (3-4 φέτες): 300-400 θερμίδες

🧀 Φέτα

• Δεν είναι “ελαφρύ” τυρί: 250 θερμίδες/100γρ
• Μια μερίδα στη σαλάτα (60γρ): 150 θερμίδες

🥜 Ξηροί καρποί

• 1 χούφτα (30γρ): 180 θερμίδες
• “Τσιμπολογώντας” μπορεί να φτάσει 500+ θερμίδες

🍊 Φυσικός χυμός & Μέλι

• 1 ποτήρι χυμός: 110 θερμίδες (vs 1 πορτοκάλι: 60)
• 1 κουταλιά μέλι: 65 θερμίδες
• Γιαούρτι με μέλι και καρύδια: 300+ θερμίδες

Δεν είναι “κακά” τρόφιμα – απλά αξίζει να τα υπολογίζουμε.

Περιστατικό 1: Κτηνίατρος, 45 ετών, Εξάρχεια

Μετά από δύο κυήσεις, είχε πάρει σταδιακά 28 κιλά σε 15 χρόνια. Είχε δοκιμάσει τέσσερις δίαιτες – κάθε φορά έχανε 8-10 κιλά που επέστρεφαν μέσα σε ένα χρόνο. Ο ενδοκρινολόγος είχε διαπιστώσει οριακό υποθυρεοειδισμό, χωρίς όμως ένδειξη για φαρμακευτική αγωγή. Κλινική εικόνα: Κόπωση, εφίδρωση κεφαλής, δυσκοιλιότητα. Επιλέχθηκε εξατομικευμένη αγωγή βάσει του ιδιοσυγκρασιακού προφίλ. Εξέλιξη: 2ος μήνας: βελτίωση ενέργειας και πέψης. 4ος μήνας: απώλεια 6 κιλών σε συνδυασμό με διατροφική παρέμβαση. 8ος μήνας: συνολική απώλεια 12 κιλών, βελτίωση εργαστηριακών δεικτών θυρεοειδούς. Έκβαση: Διατηρεί σταθερό βάρος εδώ και 18 μήνες.

Περιστατικό 2: Αρχαιολόγος, 38 ετών, Πετράλωνα

Μετά το διαζύγιό της πριν 5 χρόνια, τα βράδια είχαν γίνει το πρόβλημα. Όταν τα παιδιά κοιμόντουσαν, κατέφευγε στα σνακ – κυρίως αλμυρά. Είχε πάρει 18 κιλά, κυρίως στα ισχία και τους μηρούς. Τρεις δίαιτες είχαν αποτύχει κάθε φορά που περνούσε δύσκολη φάση. Κλινική εικόνα: Συναισθηματικό φαγητό, κατακράτηση υγρών, βραδινή υπερφαγία. Η αγωγή εστίασε στην ιδιοσυγκρασιακή εικόνα που σχετιζόταν με το συναισθηματικό υπόβαθρο. Εξέλιξη: Η πρόοδος ήταν βραδύτερη. 5ος μήνας: σταδιακή μείωση της τάσης για βραδινό φαγητό. 6ος μήνας: απώλεια 4 κιλών. Παράλληλα βελτιώθηκε η ψυχική διάθεση. Έκβαση: Συνεχίζει τη θεραπεία με σταδιακή πρόοδο.

Περιστατικό 3: Ναυτικός, 52 ετών, online από Ξάνθη

Ο διαβητολόγος του είχε θέσει τελεσίγραφο: αν δεν έχανε βάρος, θα χρειαζόταν ινσουλίνη. 20 χρόνια παχυσαρκίας (ΔΜΣ 34), διαβήτης τύπου 2 υπό αγωγή, υπέρταση. Είχε δοκιμάσει πολλαπλές δίαιτες – το κλασικό φαινόμενο γιο-γιο. Κλινική εικόνα: Πολύπλοκη περίπτωση με συνοδά νοσήματα. Συμπληρωματική ομοιοπαθητική αγωγή σε συνεργασία με τον διαβητολόγο και διαιτολόγο. Εξέλιξη: Λόγω της πολυπλοκότητας, η πρόοδος ήταν αργή. 6ος μήνας: βελτίωση ενέργειας και σταθεροποίηση σακχάρου. 8ος μήνας: απώλεια 5 κιλών – μέτρια αλλά με σημαντική βελτίωση μεταβολικών δεικτών. Έκβαση: Συνεχίζει με συνδυαστική παρακολούθηση. Η ινσουλίνη αποφεύχθηκε προς το παρόν.

✅ Η ομοιοπαθητική συνδυάζεται με:

• Διατροφικές παρεμβάσεις και παρακολούθηση από διαιτολόγο
• Ενδοκρινολογική παρακολούθηση (για θυρεοειδή, διαβήτη)
• Φαρμακευτική αγωγή για διαβήτη, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία
• Ψυχολογική υποστήριξη για διαταραχές διατροφικής συμπεριφοράς
• Προγράμματα φυσικής αποκατάστασης

📊 Τι δείχνει η έρευνα

Μεγάλες μελέτες με χρήση διπλά σημασμένου νερού (doubly labeled water) – η πιο ακριβής μέθοδος μέτρησης ενεργειακής δαπάνης – δείχνουν ότι:

• Οι διαφορές στον βασικό μεταβολισμό μεταξύ ατόμων ίδιου μεγέθους είναι μικρές: συνήθως 200-300 θερμίδες
• Οι παχύσαρκοι έχουν υψηλότερο, όχι χαμηλότερο, βασικό μεταβολισμό (ο μεγαλύτερος οργανισμός καταναλώνει περισσότερη ενέργεια)
• Το 96% της διακύμανσης στον μεταβολισμό εξηγείται από τη σύσταση σώματος και το μέγεθος

Πηγή: Pontzer H. et al. Science, 2021 – Daily energy expenditure through the human life course

🏥 Ενδοκρινικές Παθήσεις

• Υποθυρεοειδισμός: Η πιο συχνή αιτία – μειώνει τον βασικό μεταβολισμό κατά 10-15%
• Σύνδρομο Cushing: Υπερέκκριση κορτιζόλης
• Υπογοναδισμός: Χαμηλή τεστοστερόνη (κυρίως σε άνδρες)
• Ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης: Σπάνια σε ενήλικες
• Ινσουλίνωμα: Σπάνιος όγκος παγκρέατος

💊 Φάρμακα που Προκαλούν Αύξηση Βάρους

• Κορτικοστεροειδή: Πρεδνιζόνη, δεξαμεθαζόνη (ιδίως σε χρόνια χρήση)
• Αντιδιαβητικά: Ινσουλίνη, σουλφονυλουρίες, θειαζολιδινεδιόνες
• Αντιψυχωτικά: Ολανζαπίνη, κλοζαπίνη, κουετιαπίνη, ρισπεριδόνη
• Αντικαταθλιπτικά: Μιρταζαπίνη, τρικυκλικά (αμιτριπτυλίνη), παροξετίνη
• Αντιεπιληπτικά: Βαλπροϊκό οξύ, καρβαμαζεπίνη, γκαμπαπεντίνη
• Β-αναστολείς: Ιδίως οι παλαιότεροι (προπρανολόλη, ατενολόλη)
• Αντιισταμινικά: Σε χρόνια χρήση

🧬 Σπάνια Γενετικά Σύνδρομα

• Σύνδρομο Prader-Willi: Ακόρεστη όρεξη από βρεφική ηλικία
• Μεταλλάξεις λεπτίνης/υποδοχέα λεπτίνης: Εξαιρετικά σπάνιες
• Μεταλλάξεις MC4R: Η συχνότερη μονογονιδιακή αιτία παχυσαρκίας (2-5% των σοβαρά παχύσαρκων)
• Σύνδρομο Bardet-Biedl: Συνοδεύεται από άλλες ανωμαλίες

💊 Ομοιοπαθητική & Φάρμακα Απώλειας Βάρους

Τα ομοιοπαθητικά φάρμακα συνδυάζονται με όλα τα εγκεκριμένα φάρμακα για απώλεια βάρους. Δεν υπάρχουν αλληλεπιδράσεις και η ομοιοπαθητική μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά.

GLP-1 Αγωνιστές (ενέσιμα):

• Σεμαγλουτίδη: Ozempic, Wegovy, Rybelsus
• Τιρζεπατίδη: Mounjaro, Zepbound
• Λιραγλουτίδη: Saxenda, Victoza
• Ντουλαγλουτίδη: Trulicity

Άλλα εγκεκριμένα φάρμακα:

• Ορλιστάτη: Xenical, Alli (αναστολέας απορρόφησης λίπους)
• Ναλτρεξόνη/Μπουπροπιόνη: Mysimba, Contrave (δρα στο ΚΝΣ)
• Φεντερμίνη/Τοπιραμάτη: Qsymia (κατασταλτικό όρεξης)

Πώς βοηθά η ομοιοπαθητική συμπληρωματικά:

• Αντιμετώπιση παρενεργειών (ναυτία, δυσκοιλιότητα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση)
• Υποστήριξη του συναισθηματικού φαγητού που δεν λύνεται φαρμακολογικά
• Προετοιμασία για τη διακοπή του φαρμάκου – αποφυγή επανάκτησης βάρους (rebound)
• Βελτίωση ενέργειας και διάθεσης κατά τη διάρκεια της θεραπείας
• Εξισορρόπηση ορμονικών διαταραχών που συνυπάρχουν

*Η απόφαση για χρήση φαρμάκων απώλειας βάρους λαμβάνεται σε συνεργασία με τον ενδοκρινολόγο ή παθολόγο σας. Στην Ελλάδα, το πιο διαθέσιμο είναι η ορλιστάτη (Xenical), ενώ τα GLP-1 συνταγογραφούνται κυρίως για διαβήτη τύπου 2.

Μύθος: “Η ομοιοπαθητική με κάνει να χάσω βάρος χωρίς καμία προσπάθεια” Αλήθεια: Η ομοιοπαθητική δεν είναι “μαγικό χάπι”. Υποστηρίζει τον οργανισμό να ανταποκριθεί καλύτερα στις αλλαγές διατροφής και άσκησης. Χωρίς υγιεινές αλλαγές, τα αποτελέσματα είναι περιορισμένα.

Μύθος: “Υπάρχει ένα ομοιοπαθητικό φάρμακο που ‘καίει’ το λίπος” Αλήθεια: Δεν υπάρχει τέτοιο φάρμακο. Η ομοιοπαθητική λειτουργεί εξατομικευμένα, επιλέγοντας το φάρμακο που ταιριάζει στη συνολική εικόνα του ατόμου, όχι απλά στο σύμπτωμα “παχυσαρκία”.

Μύθος: “Τα αποτελέσματα είναι άμεσα” Αλήθεια: Η ομοιοπαθητική δουλεύει σταδιακά. Συνήθως χρειάζονται 2-3 μήνες για να παρατηρηθούν αλλαγές στη μεταβολική λειτουργία και την ενέργεια, και περισσότερο για απώλεια βάρους.

Μύθος: “Δεν μπορώ να κάνω ομοιοπαθητική επειδή έχω διαβήτη/θυρεοειδή” Αλήθεια: Η ομοιοπαθητική μπορεί να συνδυαστεί με φαρμακευτικές αγωγές. Στην πραγματικότητα, άτομα με μεταβολικά προβλήματα συχνά ωφελούνται από την ολιστική προσέγγιση.