Coccus Cacti: Το Φάρμακο για τον Σπασμωδικό Βήχα με Κολλώδη Βλέννα
Coccus Cacti
Τι είναι το Coccus Cacti και πού χρησιμοποιείται;
Το Coccus Cacti είναι ομοιοπαθητικό φάρμακο που παρασκευάζεται από το έντομο Dactylopius coccus. Χρησιμοποιείται κυρίως σε σπασμωδικό βήχα και καταρροϊκές καταστάσεις του αναπνευστικού και ουροποιητικού — ιδίως κοκκύτη, χρόνιο χειμωνιάτικο βήχα με κολλώδη βλέννα, και νεφρικούς κολικούς. Η δράση του είναι έντονη και σπασμωδική.
Τα παρακάτω βασίζονται στη γνώση της κλασικής Materia Medica, στη διδασκαλία του Γιώργου Βυθούλκα, και σε προσωπικές παρατηρήσεις από το ιατρείο μου τα τελευταία 17 χρόνια.
Προσοχή: Το Coccus Cacti δεν είναι ιδιοσυγκρασιακό φάρμακο με την κλασική έννοια — σπάνια δίνεται ως ιδιοσυγκρασιακό σε χρόνιες καταστάσεις. Χρησιμοποιείται κυρίως σε οξέα συμπτώματα με πολύ συγκεκριμένη εικόνα. Ακόμα κι αν αναγνωρίζετε τα συμπτώματά σας, αυτό δεν σημαίνει ότι το Coccus Cacti είναι το κατάλληλο φάρμακο για εσάς. Υπάρχουν δεκάδες φάρμακα για παρόμοιες καταστάσεις — η τελική επιλογή εξαρτάται από τη συνολική εικόνα.
Το Κεντρικό Θέμα
Αν έπρεπε να περιγράψω το Coccus Cacti σε μία φράση: Παροξυσμικός βήχας λόγω κολλώδους βλέννας — μόλις αποχρεμφθεί, ανακουφίζεται προσωρινά.
Αυτός ο κύκλος είναι το κλειδί. Η βλέννα μαζεύεται στους αεραγωγούς — κολλώδης, νηματοειδής, ζελατινώδης. Ο ασθενής πνίγεται. Βήχει βίαια, σπασμωδικά, μέχρι που κοκκινίζει το πρόσωπό του. Αναγουλιάζει, κάνει εμετό — και αποβάλλει τεράστιες ποσότητες βλέννας σαν νήματα που κρέμονται από το στόμα. Τότε ηρεμεί. Για 2-4 ώρες, η αναπνοή ελευθερώνεται. Αλλά μετά, η βλέννα ξαναμαζεύεται — και ο κύκλος αρχίζει πάλι.
Πέρα από το αναπνευστικό, υπάρχει σημαντική δράση στο ουροποιητικό — νεφρικοί κολικοί με πόνο που ακτινοβολεί από τα νεφρά στην κύστη, ερυθρό ίζημα στα ούρα, αιματουρία. Και στο γεννητικό: αιμορραγίες με μεγάλους, σκοτεινούς θρόμβους.
Ψυχικά, δεν υπάρχει βαθύ πορτρέτο — αλλά ένα χαρακτηριστικό ξεχωρίζει: θλίψη νωρίς το πρωί ή το απόγευμα. Σκοτεινή διάθεση, χειρότερα μετά τον ύπνο. Μπορεί να εναλλάσσεται με φλυαρία.
Το πιο χαρακτηριστικό που ακούω στο ιατρείο:
“Πνίγομαι από τα φλέματα — βήχω, βήχω, και δεν φεύγουν. Κρέμονται σαν κλωστές από το στόμα”
Το Coccus Cacti στην πράξη: Μια τυπική κρίση
Γυναίκα 38 ετών, λογίστρια, μέσα Ιανουαρίου. Έχει έναν βήχα εδώ και δύο εβδομάδες που δεν περνάει. Ξεκίνησε μετά από κρυολόγημα, αλλά ο βήχας παραμένει. Κάθε πρωί ξυπνάει πνιγμένη — το στήθος γεμάτο. Τη νύχτα χειρότερα: μόλις ζεσταθεί κάτω από το πάπλωμα, αρχίζει ξανά. Μόνο όταν σηκωθεί, πιει κρύο νερό και ξεσκεπαστεί, ηρεμεί. Στο γραφείο, βήχει τόσο που οι συνάδελφοι ανησυχούν — κοκκινίζει, τα μάτια δακρύζουν, αναγουλιάζει. Έχει googlάρει «βήχας δεν περνάει φλέματα κολλώδη» χωρίς αποτέλεσμα.
Χαρακτηριστικά Σημεία
Παροξυσμικός βήχας → αποχρέμψη → προσωρινή ανακούφιση. Αυτός είναι ο θεμελιώδης ρυθμός του Coccus Cacti. Η βλέννα μαζεύεται — κολλώδης, νηματοειδής, ζελατινώδης — σε τόσες ποσότητες που δεν αποβάλλεται εύκολα. Ο ασθενής πρέπει κυριολεκτικά να κάνει εμετό για να την ξεφορτωθεί. Μετά την αποβολή, ο βήχας σταματά για 2-4 ώρες. Μετά, ξαναγεμίζει — και έρχεται νέος παροξυσμός. Η βλέννα κρέμεται σαν νήματα από το στόμα.
“Τα φλέματα τραβιούνται σαν ελαστικό — δεν κόβονται, δεν φεύγουν”
Σπασμωδικός βήχας με κοκκίνισμα προσώπου και αναγούλα. Ο βήχας είναι παροξυσμικός — έρχεται σε κρίσεις. Το πρόσωπο γίνεται κατακόκκινο ή μοβ. Τελειώνει με αναγούλα και εμετό της κολλώδους βλέννας. Ο ασθενής αντιστέκεται, κρατάει την αναπνοή του για να αποφύγει τον βήχα.
“Βήχω τόσο που κοκκινίζω σαν παντζάρι — και στο τέλος αναγουλιάζω”
Βήχας χειρότερα σε ζεστό χώρο, καλύτερα σε κρύο. Εδώ υπάρχει ένα σημαντικό παράδοξο: ο ασθενής γενικά είναι κρυόπληκτος, αρρωσταίνει από κρύο. Αλλά μόλις εγκατασταθεί η νόσος, ο βήχας χειροτερεύει σε ζεστό δωμάτιο, κάτω από ζεστό πάπλωμα, από ζεστά ρόφηματα. Βελτιώνεται από κρύο αέρα και κρύο νερό.
Ερεθισμός του φάρυγγα προκαλεί βήχα. Ο βήχας πυροδοτείται από βούρτσισμα δοντιών, ξέπλυμα στόματος, ή ακόμα και ελαφρό άγγιγμα στον υπερώα. Υπάρχει αίσθηση ψίχουλου ή τρίχας πίσω από τον λάρυγγα. Η σταφυλή είναι διογκωμένη.
“Δεν μπορώ να πλύνω τα δόντια μου — μόλις ακουμπήσει η βούρτσα, αρχίζω να βήχω και αναγουλιάζω”
Χρόνιος χειμωνιάτικος βήχας. Ο βήχας ξεκινάει με τα κρύα και διαρκεί μέχρι να έρθει η ζέστη. Ξαναρχίζει τον επόμενο χειμώνα. Ιδιαίτερα ο βήχας των πρωινών (σπασμωδικός, πνιγμηρός) και ο βήχας της νύχτας (από ζέστη στο κρεβάτι).
Νεφρικοί κολικοί — πόνος από νεφρά προς κύστη. Λογχοειδείς πόνοι που ακτινοβολούν από τα νεφρά στην κύστη και κάτω στα πόδια. Ούρα με κερκιδοειδές (brick-red) ίζημα, ουρικό οξύ, αλβουμίνη. Δυσουρία. Αιματουρία.
“Ο πόνος ξεκινάει από τη μέση και κατεβαίνει σαν βελόνα μέχρι κάτω”
Αιμορραγίες με μεγάλους, σκοτεινούς θρόμβους. Οι αιμορραγίες — από μήτρα, νεφρά ή πνεύμονα — σχηματίζουν γρήγορα μεγάλους, σκληρούς, μαύρους θρόμβους. Στη μήτρα, οι θρόμβοι γεμίζουν τον κόλπο και μπορεί να εμποδίζουν την ούρηση μέχρι να αποβληθούν. Η εμμηνορρυσία είναι πρώιμη, άφθονη, με σκοτεινό, παχύ αίμα.
Γαργαλισμός στον λάρυγγα. Αίσθηση ξένου σώματος — σαν ψίχουλο ή τρίχα — πίσω από τον λάρυγγα, που προκαλεί συνεχές κατάπινε-κατάπινε και βήχα.
Υπερευαισθησία γενικά. Ο ασθενής είναι ευαίσθητος στην πίεση ρούχων, στο άγγιγμα, στην παραμικρή επαφή με τον φάρυγγα. Ακόμα και η εξέταση του λαιμού μπορεί να προκαλέσει αναγούλα.
Μεγάλη δίψα. Ο ασθενής θέλει νερό συχνά και σε μεγάλες ποσότητες. Αυτό είναι διακριτό σημείο — ιδίως σε συνδυασμό με το ότι τα κρύα ρόφηματα βελτιώνουν τον βήχα.
“Πίνω συνέχεια κρύο νερό — είναι το μόνο που με ανακουφίζει”
Κάψιμο στους αεραγωγούς. Μετά την αποβολή της βλέννας, ο θώρακας και ο λαιμός καίνε — ακόμα και η απλή εκπνοή προκαλεί αίσθηση καύσου.
Δύσπνοια κόπωσης. Ο ασθενής δεν μπορεί να περπατήσει ή να ανεβεί σκάλες χωρίς δύσπνοια. Μετά τις κρίσεις βήχα, η αναπνοή βελτιώνεται προσωρινά — μέχρι να ξαναγεμίσει το στήθος.
Δεξιά καρδιά και εύθραυστα αγγεία. Το Coccus Cacti επηρεάζει τη δεξιά καρδιά. Τα αγγεία γίνονται εύθραυστα — υπάρχει τάση για αιμορραγίες με διαρροή αίματος που σχηματίζει γρήγορα μεγάλους, μαύρους θρόμβους.
Ινιακός πονοκέφαλος μετά τον ύπνο. Πόνος στην υπινιακή χώρα, χειρότερα μετά τον ύπνο και από κόπωση. Πονοκέφαλος επίσης χειρότερα ξαπλωμένος ανάσκελα, καλύτερα με κεφάλι ψηλά. Αμβλύς πόνος πάνω από το δεξί μάτι το πρωί.
Αίσθηση ξένου σώματος στο μάτι. Σαν να υπάρχει κάτι ανάμεσα στο άνω βλέφαρο και τον βολβό. Ενόχληση σαν από σκόνη ή κάρβουνο στο μάτι.
Πόνοι στα δόντια. Ξαφνικοί, τραβηχτικοί πόνοι στα δόντια, χειρότερα από κρύο και από άγγιγμα.
Ναυτιώδης γεύση στο στόμα. Μια σταθερή, δυσάρεστη, ναυτιώδης γεύση που δεν φεύγει εύκολα.
Ανδρικό γεννητικό: ανικανότητα με αμβλύ πόνο στη μέση. Αμβλύς πόνος στην οσφυϊκή χώρα, με αλβουμινουρία και βαρύ ίζημα στα ούρα — εικόνα παρενχυματικής νεφρίτιδας.
Ψυχικά: πρωινή ή απογευματινή θλίψη. Λύπη νωρίς το πρωί ή το απόγευμα. Σκοτεινή διάθεση, σαν ένα σύννεφο να κρέμεται πάνω του. Η κατάθλιψη χειροτερεύει μετά τον ύπνο (παρόμοιο με Lachesis). Μπορεί να εναλλάσσεται με φλυαρία ή υπερβολική ομιλία.
Γιατί Φάρμακο Οξείας Κατάστασης και Όχι Ιδιοσυγκρασιακό;
Το Coccus Cacti δεν χρησιμοποιείται συνήθως ως βαθύ ιδιοσυγκρασιακό φάρμακο. Τα ψυχικά του συμπτώματα είναι λίγα και αδιαμόρφωτα — δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο ψυχολογικό πορτρέτο όπως σε μεγάλα πολυχρέστα.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ότι είναι «εύκολο» φάρμακο — ότι αρκεί να ταιριάξεις δύο-τρία σωματικά σημεία και να το πάρεις μόνος σου. Δεν είναι έτσι. Η σωματική εικόνα του Coccus Cacti μοιάζει αρκετά με αυτή του Kali Bichromicum, της Drosera, ακόμα και του Ipecacuanha. Η διαφοροδιάγνωση απαιτεί εμπειρία — και λάθος φάρμακο σημαίνει χαμένο χρόνο.
Η Εμπειρία του Ιατρείου μου
Το Coccus Cacti είναι φάρμακο που δίνω αρκετές φορές κάθε χειμώνα — σε περιπτώσεις βήχα με πολύ συγκεκριμένη εικόνα.
Για τον σπασμωδικό βήχα γενικά, τα φάρμακα που δίνω πιο συχνά είναι:
- Drosera — ο κλασικός κοκκύτης, βήχας σε κρίσεις τη νύχτα, χειρότερα μετά τα μεσάνυχτα
- Spongia Tosta — ξηρός, «σαν πριόνι», χειρότερα πριν τα μεσάνυχτα
- Hepar Sulphuris — βήχας με υπερευαισθησία στο κρύο, κροταλιστός βήχας
- Kali Bichromicum — επίσης κολλώδης βλέννα, αλλά κιτρινοπράσινη και σε «νήματα», κυρίως στους παραρρίνιους
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Coccus Cacti δεν δουλεύει — σημαίνει ότι η εικόνα του είναι πολύ ειδική. Όταν ταιριάζει, η ανταπόκριση είναι εντυπωσιακή — ο βήχας αρχίζει να αλλάζει χαρακτήρα μέσα σε λίγες ημέρες.
“Μέσα σε μία εβδομάδα, τα φλέματα αραίωσαν. Σε δέκα μέρες ο βήχας σταμάτησε. Μετά από δύο μήνες βασανιστηρίων”
Πότε Coccus Cacti και Πότε Κάτι Άλλο;
Η βλέννα και ο βήχας μπορεί να μοιάζουν μεταξύ φαρμάκων — αλλά οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά:
| Χαρακτηριστικό | Coccus Cacti | Kali Bichromicum | Drosera | Ipecacuanha |
|---|---|---|---|---|
| Βλέννα | Λευκή, ζελατινώδης, σε μακριά νήματα | Κιτρινοπράσινη, κολλώδης, σε νήματα | Ελάχιστη ή απούσα | Άφθονη, χωρίς ανακούφιση |
| Βήχας | Σπασμωδικός, τελειώνει με εμετό βλέννας | Βαθύς, «βράχνιασμα» | Ξηρός, σπαστικός, σε κρίσεις | Πνιγηρός, με σταθερή ναυτία |
| Θερμοκρασία | Χειρότερα ζέστη, καλύτερα κρύο | Χειρότερα κρύο | Χειρότερα μετά μεσάνυχτα | Χωρίς ιδιαίτερη modality |
| Πρόκληση | Βούρτσισμα δοντιών, ζεστός χώρος | Πρωινό ξύπνημα | Ξάπλωμα, μετά μεσάνυχτα | Φαγητό, τροφή |
| Ψυχολογία | Πρωινή θλίψη, χειρότερα μετά ύπνο | Ευερεθιστότητα | Ανησυχία τη νύχτα | Εκνευρισμός, δυσαρέσκεια |
Συνήθεις Λόγοι που Δίνεται
Το Coccus Cacti χρησιμοποιείται συχνότερα στις παρακάτω καταστάσεις:
- Κοκκύτης (pertussis) — σε κρίσεις βήχα με εμετό κολλώδους βλέννας, χειρότερα σε ζέστη
- Χρόνια βρογχίτιδα — ιδίως χειμωνιάτικη, με τεράστιες ποσότητες ζελατινώδους βλέννας
- Σπασμωδικός βήχας — παροξυσμικός, με κοκκίνισμα προσώπου και αναγούλα
- Νεφρολιθίαση / νεφρικοί κολικοί — λογχοειδείς πόνοι από νεφρά προς κύστη, brick-red ίζημα
- Μητρορραγία — αιμορραγία με μεγάλους, σκληρούς, σκοτεινούς θρόμβους
- Ουρική διάθεση — ουρικό οξύ, ουρολιθίαση, αλβουμινουρία
Αλλά το φάρμακο δεν επιλέγεται ΜΟΝΟ με βάση τη διάγνωση — επιλέγεται με βάση τα χαρακτηριστικά των συμπτωμάτων. Δύο ασθενείς με χρόνιο βήχα μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετικά φάρμακα.
Τι το Επηρεάζει
Χειροτερεύει από: ζεστό δωμάτιο, ζεστό κρεβάτι, ζεστά ρόφηματα, μετά τον ύπνο, πρωινό ξύπνημα, βούρτσισμα δοντιών, άγγιγμα του φάρυγγα, πίεση ρούχων, κόπωση, αριστερή πλευρά, ξάπλωμα ανάσκελα.
Βελτιώνεται από: κρύος αέρας, κρύα ρόφηματα, περπάτημα, κεφάλι ψηλά, ξεσκέπασμα.
Σημείωση: Το μεγάλο παράδοξο του Coccus Cacti — ο ασθενής είναι κρυόπληκτος και αρρωσταίνει εύκολα από κρύο. Αλλά μόλις εγκατασταθεί η νόσος, τα συμπτώματα χειροτερεύουν σε ζέστη και βελτιώνονται σε κρύο. Ο Kent εξηγεί αυτό σαν αντιστροφή μεταξύ του ασθενούς (κρυόπληκτος) και των παραπόνων του (χειρότερα στη ζέστη). Αν η μητέρα δώσει κρύο νερό στο παιδί αρκετά γρήγορα, μπορεί να αποτρέψει τον παροξυσμό.
Σύνοψη Ιδιοτήτων
| Κατηγορία | Χαρακτηριστικά Coccus Cacti |
|---|---|
| Κύρια δράση | Βλεννογόνοι αναπνευστικού και ουροποιητικού |
| Keynote | Παροξυσμικός βήχας λόγω κολλώδους βλέννας — μόλις αποχρεμφθεί, ανακούφιση για 2-4 ώρες, μετά ξαναγεμίζει |
| Πόνοι | Λογχοειδείς, σπαστικοί (κυρίως νεφρικοί κολικοί) |
| Αναπνευστικό | Σπασμωδικός βήχας, κοκκύτης, χρόνια βρογχίτιδα — παροξυσμοί με κοκκίνισμα και αναγούλα |
| Ουροποιητικό | Νεφρικοί κολικοί, brick-red ίζημα, ουρικό οξύ, αλβουμινουρία, αιματουρία |
| Γεννητικό | Μητρορραγία με μεγάλους σκοτεινούς θρόμβους, πρώιμη και άφθονη έμμηνος |
| Ψυχικά | Πρωινή ή απογευματινή θλίψη, χειρότερα μετά τον ύπνο |
| Ιδιαίτερα | Βήχας από βούρτσισμα δοντιών · αίσθηση ψίχουλου πίσω από λάρυγγα · κάψιμο αεραγωγών μετά αποβολή βλέννας · χειμωνιάτικη επιδείνωση · αίσθηση ξένου σώματος στο μάτι · δεξιά καρδιά με εύθραυστα αγγεία · ινιακός πονοκέφαλος μετά ύπνο |
| Βελτίωση | Κρύος αέρας, κρύα ρόφηματα, περπάτημα, ξεσκέπασμα |
| Επιδείνωση | Ζέστη, ζεστό κρεβάτι, μετά ύπνο, βούρτσισμα δοντιών, κόπωση, αριστερά |
| Τύπος φαρμάκου | Οξύ / υποξύ |
Συχνές Ερωτήσεις
Το Coccus Cacti έχει παρενέργειες;
Σε ομοιοπαθητικές δυναμοποιήσεις, το Coccus Cacti δεν έχει γνωστές παρενέργειες. Η δραστική ουσία είναι τόσο αραιωμένη ώστε δεν προκαλεί τοξικότητα. Σπανίως, μπορεί να υπάρξει μια αρχική, παροδική ένταση συμπτωμάτων — αυτό θεωρείται θετικό σημάδι στην ομοιοπαθητική πρακτική.
Τι σημαίνουν οι δυναμοποιήσεις 30C, 200C;
Οι αριθμοί αναφέρονται στον βαθμό αραίωσης και δυναμοποίησης. Η επιλογή δυναμοποίησης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες — οξύτητα συμπτωμάτων, ζωτικότητα ασθενούς, ευαισθησία. Δεν υπάρχει «γενικός κανόνας» — αυτό κρίνεται από τον θεράποντα ιατρό.
Μπορώ να πάρω Coccus Cacti μόνος/η μου;
Σε απλές, οξείες καταστάσεις (π.χ. κρίση βήχα), ναι — εφόσον η εικόνα ταιριάζει ξεκάθαρα. Αλλά αν ο βήχας επιμένει πάνω από μία εβδομάδα, αν υπάρχει αιματόπτυση, πυρετός ή δύσπνοια, η αυτοθεραπεία δεν αρκεί. Χρειάζεστε ιατρική αξιολόγηση — αν η εικόνα δεν ταιριάζει 100%, ένα λάθος φάρμακο δεν θα βοηθήσει.
Πόσο γρήγορα θα δω αποτέλεσμα;
Σε οξεία κατάσταση (σπασμωδικός βήχας, κοκκύτης), τα πρώτα σημάδια βελτίωσης φαίνονται συνήθως μέσα σε 24-48 ώρες — ο βήχας γίνεται λιγότερο βίαιος, η αναγούλα μειώνεται, η αναπνοή ελευθερώνεται. Σε χρόνια χειμωνιάτικη βρογχίτιδα, ο χρόνος μπορεί να είναι 1-2 εβδομάδες.
Τι διαφέρει το Coccus Cacti από το Kali Bichromicum;
Και τα δύο έχουν κολλώδη, νηματοειδή βλέννα — γι’ αυτό συγχέονται συχνά. Η βασική διαφορά: στο Coccus Cacti η βλέννα είναι λευκή ή διάφανη και αποβάλλεται μέσω βήχα-εμετού, ενώ στο Kali Bi η βλέννα είναι κιτρινοπράσινη και εντοπίζεται κυρίως στους παραρρίνιους. Επίσης, το Coccus Cacti βελτιώνεται σε κρύο, ενώ το Kali Bi χειροτερεύει.
Το Coccus Cacti είναι ένα από τα δεκάδες φάρμακα που μπορεί να βοηθήσουν σε παρόμοιες καταστάσεις. Το ποιο είναι το κατάλληλο για κάθε περίπτωση, εξαρτάται από λεπτομέρειες που δεν φαίνονται σε ένα άρθρο.
Αν αναγνωρίζετε κάτι από τα παραπάνω, μια συζήτηση μπορεί να ξεκαθαρίσει αν υπάρχει ομοιοπαθητική λύση για εσάς.
Δείτε Επίσης
Ομοιοπαθητική για τον Οξύ Βήχα
Πότε ο βήχας χρειάζεται ομοιοπαθητική αντιμετώπιση και πότε αρκεί μόνος.
Ομοιοπαθητική για το Άσθμα
Σπασμωδικός βήχας, δύσπνοια και χρόνια αναπνευστικά — ομοιοπαθητική αντιμετώπιση.
Kali Bichromicum
Το φάρμακο με την κολλώδη κιτρινοπράσινη βλέννα — πώς διαφέρει από το Coccus Cacti.
Νεφρολιθίαση και Ομοιοπαθητική
Νεφρικοί κολικοί και ουρολιθίαση — πότε βοηθά η ομοιοπαθητική προσέγγιση.
Πηγές
- Boericke W. Pocket Manual of Homoeopathic Materia Medica (1906). Coccus Cacti. homeoint.org
- Kent J.T. Lectures on Homoeopathic Materia Medica (1905). Coccus Cacti. materiamedica.info
- Clarke J.H. A Dictionary of Practical Materia Medica (1902). Coccus Cacti. materiamedica.info
- Βυθούλκας Γ. Essential Features — Coccus Cacti. International Academy of Classical Homeopathy. vithoulkas.com
- Nash E.B. Leaders in Homoeopathic Therapeutics. Coccus Cacti.
📋 Έχετε ήδη κλείσει ραντεβού;
Ένας απλός ψηφιακός οδηγός για να βάλετε τις σκέψεις σας σε τάξη πριν την επίσκεψη — με την ησυχία σας, χωρίς σωστό ή λάθος.
Δείτε τον Οδηγό Προετοιμασίας →Εντελώς προαιρετικό. Δεν χρειάζεται να απαντήσετε σε όλα.