Γιατί Ψάχνετε για Διατροφή και Ινομυώματα

Αν διαβάζετε αυτό το άρθρο, πιθανότατα βρίσκεστε σε ένα από αυτά τα σημεία: σας έχουν διαγνωστεί ινομυώματα και αναρωτιέστε αν μπορείτε να κάνετε κάτι με τη διατροφή σας. Ή παίρνετε ήδη αγωγή και θέλετε να ξέρετε αν μπορείτε να βοηθήσετε τον εαυτό σας παράλληλα. Ή ακόμα, κάποιος σας είπε ότι «τα ινομυώματα φεύγουν με σωστή διατροφή» και θέλετε να μάθετε αν ισχύει.

Και στις τρεις περιπτώσεις, αξίζει να ξέρετε τι πραγματικά δείχνει η έρευνα, χωρίς υπερβολές και χωρίς ψεύτικες υποσχέσεις. Η διατροφή μπορεί να βοηθήσει, αλλά με συγκεκριμένο τρόπο που εξηγούμε αναλυτικά παρακάτω.

Αν έχετε ήδη διαγνωστεί, το πότε χρειάζεται επέμβαση και πώς εντάσσεται η ομοιοπαθητική αντιμετώπιση εξηγούνται στη σελίδα Ινομυώματα Μήτρας: Υπάρχει Λύση Χωρίς Χειρουργείο;

Τι Δείχνει Πραγματικά η Έρευνα

Πριν αναφέρουμε ποιες τροφές βοηθούν ή βλάπτουν, χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Η πλειονότητα των μελετών εξετάζει τη σχέση διατροφής με τον κίνδυνο εμφάνισης ινομυωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι γυναίκες που τρέφονται με συγκεκριμένο τρόπο εμφανίζουν λιγότερα ινομυώματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ίδια διατροφή θα συρρικνώσει ένα ινομύωμα που ήδη υπάρχει.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, γιατί πολλές ιστοσελίδες στα ελληνικά παρουσιάζουν τη διατροφή ως «φυσική θεραπεία ινομυωμάτων», χωρίς να είναι.

Τα αρχικά αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζονται περαιτέρω τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές. Η βιβλιογραφία είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο για ορισμένα θρεπτικά συστατικά.

Τροφές που Βοηθούν (και Γιατί)

Φρούτα και λαχανικά

Η μεγάλη προοπτική μελέτη BWHS (Wise et al., Am J Clin Nutr 2011) έδειξε ότι γυναίκες που κατανάλωναν 4 ή περισσότερες μερίδες φρούτων και λαχανικών ημερησίως είχαν μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης ινομυωμάτων. Η σχέση ήταν ισχυρότερη για τα φρούτα, ιδίως τα εσπεριδοειδή, παρά για τα λαχανικά. Η ίδια μελέτη δεν βρήκε σχέση με τις φυτικές ίνες, οπότε ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί.

Σταυρανθή λαχανικά

Μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο και λαχανάκια Βρυξελλών περιέχουν ινδόλη-3-καρβινόλη (indole-3-carbinol), μια ουσία που υποστηρίζει τον μεταβολισμό των οιστρογόνων στο ήπαρ. Η σύνδεση αυτή έχει λογική βάση στα ινομυώματα, αφού η ανάπτυξή τους εξαρτάται από τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη, δεν έχει όμως ακόμη μελετηθεί σε ασθενείς.

Βιταμίνη D

Μια συστηματική ανασκόπηση (Combs et al., Reprod Sci 2023) βρήκε ότι και οι 14 κλινικές μελέτες που μέτρησαν τη βιταμίνη D συνδέουν τα χαμηλά επίπεδα με την παρουσία ινομυωμάτων, και μια νεότερη μετα-ανάλυση 21 μελετών (Gutiérrez-Camacho et al., J Nutr 2026) επιβεβαιώνει ότι οι γυναίκες με ινομυώματα έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα. Σε μικρή μελέτη του 2025, γυναίκες με ανεπάρκεια που έλαβαν συμπλήρωμα για 6 μήνες είδαν μικρή μείωση του μεγέθους των ινομυωμάτων, ενώ χωρίς συμπλήρωμα τα ινομυώματα μεγάλωσαν (Orive et al., Int J Gynaecol Obstet 2025). Η δόση καθορίζεται πάντα μετά από αιματολογικό έλεγχο των επιπέδων 25(OH)D και σε συνεννόηση με τον ιατρό.

Πράσινο τσάι (EGCG)

Η επιγαλοκατεχίνη-3-γαλλάτη (EGCG), το κύριο πολυφαινολικό συστατικό του πράσινου τσαγιού, έχει δείξει σε εργαστηριακές μελέτες ότι αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό κυττάρων ινομυωμάτων. Μια μικρή πιλοτική τυχαιοποιημένη δοκιμή με εικονικό φάρμακο (Roshdy et al., Int J Womens Health 2013) χορήγησε σε 22 γυναίκες 800 mg εκχυλίσματος πράσινου τσαγιού ημερησίως (περίπου 45% EGCG) για 4 μήνες: ο όγκος των ινομυωμάτων μειώθηκε κατά μέσο όρο 32,6%, ενώ στις 11 γυναίκες που έλαβαν εικονικό φάρμακο αυξήθηκε κατά 24,3%. Τα αποτελέσματα είναι υποσχόμενα, αλλά προέρχονται από πολύ μικρό δείγμα. Η πολυκεντρική δοκιμή FRIEND, που εξετάζει την EGCG σε γυναίκες με ινομυώματα και ανεξήγητη υπογονιμότητα, ολοκλήρωσε την κύρια φάση της τον Ιούλιο 2026 και τα αποτελέσματά της δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί.

Ω-3 λιπαρά οξέα

Ψάρια (σολομός, σαρδέλα, σκουμπρί), σπόροι λιναριού και καρύδια παρέχουν Ω-3 λιπαρά με αντιφλεγμονώδη δράση. Η χρόνια φλεγμονή θεωρείται ένας από τους παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη ινομυωμάτων.

Γαλακτοκομικά (ιδίως γιαούρτι)

Μεγάλες προοπτικές μελέτες συνδέουν την κατανάλωση γαλακτοκομικών με μικρότερο κίνδυνο ινομυωμάτων, χωρίς διαφορά ανάμεσα σε πλήρη και χαμηλά λιπαρά (Wise et al., Am J Epidemiol 2010). Σε μια δεύτερη μεγάλη μελέτη το όφελος αφορούσε κυρίως το γιαούρτι και το ασβέστιο από τις τροφές (Orta et al., Hum Reprod 2020), και μια νεότερη μελέτη με επαναλαμβανόμενα υπερηχογραφήματα κατέγραψε βραδύτερη ανάπτυξη ινομυωμάτων σε γυναίκες που κατανάλωναν τουλάχιστον ένα φλιτζάνι γαλακτοκομικών ημερησίως (Actkins et al., J Womens Health 2026). Ο μηχανισμός δεν είναι πλήρως κατανοητός· πιθανώς σχετίζεται με το ασβέστιο.

Τροφές που Μπορεί να Χειροτερεύουν την Κατάσταση

Κόκκινο κρέας

Μια ιταλική μελέτη ελέγχου-μαρτύρων (Chiaffarino et al., Obstet Gynecol 1999) βρήκε αυξημένο κίνδυνο ινομυωμάτων σε γυναίκες με υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος. Ο μηχανισμός πιθανώς αφορά τα κορεσμένα λιπαρά, που μπορούν να αυξήσουν τα κυκλοφορούντα οιστρογόνα.

Αλκοόλ

Το αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τα κυκλοφορούντα οιστρογόνα. Στη μελέτη BWHS ο κίνδυνος αυξανόταν με την κατανάλωση μπίρας, ιδίως από 7 ποτήρια την εβδομάδα και πάνω, πιθανώς λόγω των φυτοοιστρογόνων του λυκίσκου (Wise et al., Hum Reprod 2004). Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση 13 μελετών όμως δεν βρήκε συνολική σχέση του αλκοόλ με τα ινομυώματα (Salmeri et al., J Nutr 2026), οπότε η ένδειξη είναι ασθενής. Ο περιορισμός του αλκοόλ παραμένει λογική σύσταση για τη γενική ορμονική και ηπατική υγεία.

Ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα

Η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης και επεξεργασμένων υδατανθράκων μπορεί να οδηγήσει σε αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει την ορμονική ισορροπία. Η σχέση δεν είναι άμεση, αλλά η διατήρηση σταθερών επιπέδων σακχάρου αποτελεί γενική σύσταση για γυναίκες με ινομυώματα.

Καφεΐνη

Οι ενδείξεις για τη σχέση καφεΐνης και ινομυωμάτων είναι αντικρουόμενες. Στη μελέτη BWHS ο καφές δεν σχετίστηκε συνολικά με τα ινομυώματα· αυξημένος κίνδυνος φάνηκε μόνο σε γυναίκες κάτω των 35 ετών με 3 ή περισσότερους καφέδες ημερησίως (Wise et al., Hum Reprod 2004). Μια γενετική ανάλυση του 2025 συνδέει την κατανάλωση καφέ με αυξημένο κίνδυνο (Fu et al., BMC Womens Health 2025), χωρίς να έχει προσδιοριστεί ασφαλές όριο. Η μετριοπαθής κατανάλωση παραμένει η λογική επιλογή.

Χαμομήλι, Λεμόνι, Βότανα: Τι Ισχύει Πραγματικά

Πολλές γυναίκες αναζητούν πληροφορίες για φυσικά μέσα αντιμετώπισης ινομυωμάτων. Ας δούμε τι δείχνουν τα στοιχεία για τα πιο δημοφιλή.

Χαμομήλι

Το χαμομήλι διαθέτει αντιφλεγμονώδεις και αντισπασμωδικές ιδιότητες, οι οποίες μπορεί να βοηθήσουν στη διαχείριση πόνου κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως. Δεν υπάρχει όμως καμία κλινική μελέτη που να δείχνει ότι το χαμομήλι επηρεάζει το μέγεθος ή την ανάπτυξη ινομυωμάτων.

Λεμόνι

Παρά τη δημοφιλία του ως «φυσικό φάρμακο», δεν υπάρχει μελέτη για το λεμόνι ως μέσο μείωσης ή ελέγχου ινομυωμάτων. Η μεγάλη μελέτη BWHS βρήκε ότι οι γυναίκες που έτρωγαν εσπεριδοειδή τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα είχαν ελαφρώς μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης ινομυωμάτων, όχι όμως ότι τα εσπεριδοειδή συρρικνώνουν όσα ήδη υπάρχουν. Η ίδια μελέτη δεν βρήκε σχέση με τη βιταμίνη C.

Κουρκουμίνη (κουρκουμάς)

Η κουρκουμίνη έχει δείξει σε εργαστηριακές συνθήκες (in vitro) ότι αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό κυττάρων ινομυωμάτων. Τα αποτελέσματα αυτά προέρχονται από κυτταρικές καλλιέργειες και πειραματόζωα. Η μετάβαση από το εργαστήριο στον ανθρώπινο οργανισμό δεν είναι αυτονόητη, και δεν υπάρχουν ακόμα κλινικές δοκιμές σε ασθενείς.

Μαγνήσιο

Δεν υπάρχει κλινική μελέτη που να δείχνει ότι το μαγνήσιο επηρεάζει το μέγεθος ή την ανάπτυξη των ινομυωμάτων, και σε μελέτη 194 γυναικών τα επίπεδα μαγνησίου στο αίμα δεν διέφεραν ανάμεσα σε γυναίκες με και χωρίς ινομυώματα. Τα λίγα στοιχεία που υπάρχουν αφορούν τον πόνο της περιόδου γενικά και, σύμφωνα με ανασκόπηση Cochrane, είναι χαμηλής ποιότητας.

Ταχίνι

Δεν υπάρχει καμία μελέτη για το ταχίνι ή το σουσάμι στα ινομυώματα. Το ταχίνι περιέχει σίδηρο, που μπορεί να συμβάλει στη διατροφή γυναικών με αναιμία από έντονη αιμορραγία· ο σίδηρος των φυτικών τροφών όμως απορροφάται λιγότερο από τον σίδηρο του κρέατος και του ψαριού και δεν αντικαθιστά τη συμπλήρωση, όταν ο ιατρός την κρίνει απαραίτητη.

Γαϊδουράγκαθο (σιλυμαρίνη)

Για το γαϊδουράγκαθο δεν βρέθηκε ούτε εργαστηριακή μελέτη σε κύτταρα ινομυωμάτων ούτε κλινική μελέτη σε ασθενείς. Η δημοτικότητά του στηρίζεται στην ιδέα ότι «καθαρίζει το ήπαρ από τα οιστρογόνα», υπόθεση που δεν έχει εξεταστεί στα ινομυώματα.

Άσκηση και Ινομυώματα

Ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) αναγνωρίζεται ως ο ισχυρότερος τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για ινομυώματα (Keizer et al. 2023). Ο λόγος είναι ορμονικός: ο λιπώδης ιστός παράγει οιστρογόνα μέσω του ενζύμου αρωματάση. Όσο περισσότερος ο λιπώδης ιστός, τόσο υψηλότερα τα κυκλοφορούντα οιστρογόνα, τα οποία τροφοδοτούν την ανάπτυξη ινομυωμάτων.

Σε μεγάλη αμερικανική μελέτη, οι γυναίκες με την περισσότερη σωματική δραστηριότητα (περίπου 7 ώρες την εβδομάδα ή περισσότερο) είχαν 40% μικρότερη πιθανότητα να έχουν ινομυώματα (Baird et al., Am J Epidemiol 2007). Η τακτική μέτρια άσκηση (30 λεπτά περπάτημα ή κολύμβηση ημερησίως) βοηθάει σε τρεις κατευθύνσεις: βελτιώνει την κυκλοφορία στην πύελο, συμβάλλει στη ρύθμιση του σωματικού βάρους, και μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης (η χρόνια αύξηση της οποίας επηρεάζει την ορμονική ισορροπία).

Η γιόγκα μπορεί να προσφέρει ανακούφιση σε γυναίκες που αντιμετωπίζουν πυελικό πόνο, μέσω χαλάρωσης της μυϊκής τάσης στην πύελο. Κατά τη διάρκεια έντονης αιμορραγίας, η αποφυγή υπερβολικά έντονης άσκησης είναι κλινικά λογική, αν και δεν υπάρχει συγκεκριμένη μελέτη που να καθορίζει ακριβή όρια.

Άγχος και στρες

Μια μετα-ανάλυση επτά παρατηρησιακών μελετών βρήκε ότι το χρόνιο ψυχολογικό στρες σχετίζεται με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο ινομυωμάτων (Qin et al., Stress Health 2019). Η σχέση φαίνεται να λειτουργεί και αντίστροφα, αφού οι γυναίκες με ινομυώματα, ιδίως με έντονη αιμορραγία, έχουν υψηλότερα επίπεδα στρες από όσες δεν έχουν. Δεν υπάρχει μελέτη που να δείχνει ότι η μείωση του στρες συρρικνώνει υπάρχοντα ινομυώματα.

Μπορεί η Διατροφή Μόνη της να Συρρικνώσει τα Ινομυώματα;

Η σύντομη απάντηση είναι: όχι, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία.

Δεν υπάρχει τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που να δείχνει ότι η αλλαγή διατροφής μόνη της οδηγεί σε μείωση του μεγέθους ή εξαφάνιση υπαρχόντων ινομυωμάτων. Τα πιο ενθαρρυντικά πρώτα στοιχεία αφορούν δύο συμπληρώματα και όχι τη διατροφή: την EGCG του πράσινου τσαγιού σε μια μικρή πιλοτική δοκιμή, και τη βιταμίνη D σε γυναίκες με ανεπάρκεια, σε μικρές μελέτες. Η δοκιμή FRIEND για την EGCG δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει αποτελέσματα.

Παράλληλα, η μελέτη LIFE του NYU Langone (Bellon et al., Reprod Sci 2025) αξιολόγησε τον ρόλο ενός προγράμματος διατροφής και άσκησης σε γυναίκες μετά από θεραπεία ινομυωμάτων. Τα πιλοτικά αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά ως προς τη βελτίωση ποιότητας ζωής, αλλά πρόκειται για μικρό δείγμα (22 ασθενείς) και δεν αφορούν τη μείωση μεγέθους.

Για το πώς μπορεί να μικρύνει ένα ινομύωμα με θεραπεία, δείτε τη σελίδα των ινομυωμάτων.

Πότε Χρειάζεται Θεραπεία και Ποιες Επιλογές Υπάρχουν

Η διατροφή αποτελεί ένα κομμάτι της εικόνας, αλλά δεν αντικαθιστά τη θεραπευτική παρέμβαση. Οι θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τη φαρμακευτική αγωγή (αντισυλληπτικά, αγωνιστές GnRH όπως γοσερελίνη (Zoladex) ή λευπρορελίνη (Lutrate)), τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (εμβολισμός μητριαίων αρτηριών, εστιασμένο υπέρηχο, ραδιοσυχνοτική κατάλυση), και τη χειρουργική αφαίρεση (μυωμεκτομή ή υστερεκτομή).

Η ομοιοπαθητική αντιμετώπιση αποτελεί μια ακόμα επιλογή· από την εμπειρία του ιατρείου, ανταποκρίνονται καλύτερα τα ινομυώματα μικρότερα των 5 εκατοστών. Η ιδιοσυγκρασιακή θεραπεία στοχεύει στην ορμονική ισορροπία του οργανισμού, αντιμετωπίζοντας τη γυναίκα συνολικά και όχι μόνο το ινομύωμα. Αναλυτικά για την ομοιοπαθητική προσέγγιση, τα κλινικά αποτελέσματα και τα περιστατικά του ιατρείου μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα Ινομυώματα και Ομοιοπαθητική.

Τι Μπορείτε να Κάνετε από Σήμερα

Βάσει των μελετών που αναφέραμε, οι πιο τεκμηριωμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής συνοψίζονται σε λίγα σημεία. Δεν πρόκειται για δίαιτα ούτε για «θεραπεία μέσω διατροφής». Πρόκειται για αλλαγές που μειώνουν παράγοντες κινδύνου και μπορεί να βοηθήσουν στα συμπτώματα.

Αυτές οι αλλαγές δεν υπόσχονται «συρρίκνωση ινομυωμάτων». Μπορούν ωστόσο να μειώσουν παράγοντες κινδύνου, να στηρίξουν τη γενική υγεία και να συνοδεύσουν οποιαδήποτε θεραπεία ακολουθείτε ήδη.

Συχνές Ερωτήσεις

Συμπέρασμα

Η σχέση μεταξύ διατροφής και ινομυωμάτων μήτρας τεκμηριώνεται από αυξανόμενη βιβλιογραφία, αλλά με σαφή όρια. Τα φρούτα, τα λαχανικά, η βιταμίνη D και η αποφυγή κόκκινου κρέατος συνδέονται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης. Η EGCG του πράσινου τσαγιού δείχνει υπόσχεση σε πρώιμα στάδια έρευνας. Το αυξημένο σωματικό βάρος αποτελεί τον ισχυρότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου.

Αυτό που η διατροφή δεν μπορεί να κάνει, σύμφωνα με τα σημερινά στοιχεία, είναι να συρρικνώσει μόνη της υπάρχοντα ινομυώματα. Η θεραπεία παραμένει απαραίτητη. Η αξιολόγηση από ιατρό μπορεί να καθορίσει ποιος συνδυασμός θεραπείας και τρόπου ζωής ταιριάζει στην κάθε γυναίκα.

Πηγές

1. Martire FG et al. (2025). Nutrition and Uterine Fibroids: Clinical Impact and Emerging Therapeutic Perspectives. J Clin Med. PMC12565731
2. Tinelli A et al. (2021). Uterine Fibroids and Diet. Int J Environ Res Public Health. PMID: 33504114
3. Krzyżanowski J et al. (2023). The Role of Nutrition in Pathogenesis of Uterine Fibroids. Nutrients 15(23):4984. PMC10708302
4. Keizer AL et al. (2023). Modifiable prognostic factors in uterine fibroid development: a systematic review of literature. J Obstet Gynaecol 44(1):2288225. DOI
5. Wise LA et al. (2011). Intake of Fruit, Vegetables, and Carotenoids in Relation to Risk of Uterine Leiomyomata. Am J Clin Nutr. 94:1620-31.
6. Combs A et al. (2023). A systematic review of vitamin D and fibroids. Reprod Sci. 30(4):1049-64.
7. Chiaffarino F et al. (1999). Diet and Uterine Myomas. Obstet Gynecol. 94:395-398.
8. Orta OR et al. (2020). Dairy and related nutrient intake and risk of uterine leiomyoma: a prospective cohort study. Hum Reprod 35(2):453-463. PMC8489562
9. Al-Hendy A et al. (2024). Πρωτόκολλο της δοκιμής FRIEND: EGCG σε γυναίκες με ινομυώματα και ανεξήγητη υπογονιμότητα. BMJ Open 14(1):e078989. PMC10806662
10. Vafaei S et al. (2024). LIFE UP awareness — Lifestyle Interventions for UF Prevention. Nutrients. PMC10975324
11. Bellon M et al. (2025). Can a Diet, Nutrition and Supplement Program Prevent Uterine Fibroid Recurrence? Pilot Results of the LIFE Program. Reprod Sci 32(7):2216-2222. DOI
12. Roshdy E et al. (2013). Treatment of symptomatic uterine fibroids with green tea extract: a pilot randomized controlled clinical study. Int J Womens Health 5:477-86. PMID: 23950663
13. Wise LA et al. (2010). A prospective study of dairy intake and risk of uterine leiomyomata. Am J Epidemiol 171(2):221-32. PMID: 19955473
14. Wise LA et al. (2004). Risk of uterine leiomyomata in relation to tobacco, alcohol and caffeine consumption in the Black Women’s Health Study. Hum Reprod 19(8):1746-54. PMID: 15218005
15. Baird DD et al. (2007). Association of physical activity with development of uterine leiomyoma. Am J Epidemiol 165(2):157-63. PMID: 17090618
16. Salmeri N et al. (2026). A Systematic Review and Meta-analysis on Alcohol Consumption and Uterine Fibroids: An Update from 2017. J Nutr. PMID: 41786087
17. Gutiérrez-Camacho AI et al. (2026). Vitamin D Deficiency Is Associated with Increased Uterine Fibroid Risk: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Nutr. PMID: 42772682
18. Orive A et al. (2025). Effect of low-dose vitamin D supplementation on uterine fibroid size in women with hypovitaminosis D: a nonrandomized pilot study. Int J Gynaecol Obstet. PMID: 40470887
19. Actkins KV et al. (2026). Dairy Intake and Uterine Fibroid Development: A Prospective Study. J Womens Health. PMID: 41851009
20. Fu M et al. (2025). Causal relationship between diet and common female diseases: a comprehensive Mendelian randomization study. BMC Womens Health. PMID: 41457227
21. Liu JP et al. (2013). Herbal preparations for uterine fibroids. Cochrane Database Syst Rev CD005292. PMID: 23633329
22. Qin H et al. (2019). The association between chronic psychological stress and uterine fibroids risk: A meta-analysis of observational studies. Stress Health. PMID: 31452302
23. Adeboje-Jimoh F et al. (2024). Serum Calcium and Magnesium Levels in Women with Uterine Fibroids in Southwest Nigeria: a Cross-sectional Study. Biol Trace Elem Res. PMID: 37758981
24. Pattanittum P et al. (2016). Dietary supplements for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev CD002124. PMID: 27000311
25. Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2340 της Επιτροπής, για τα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού που περιέχουν EGCG. EUR-Lex