Υποθυρεοειδισμός και Hashimoto: ποιες τροφές βοηθούν και ποιες αποφεύγουμε

Τι ισχύει επιστημονικά για τη διατροφή στον θυρεοειδή

Οι μελέτες για τη διατροφή στο Hashimoto είναι λίγες και μικρές. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη 45 ασθενών που ακολούθησαν για 12 εβδομάδες μεσογειακή διατροφή, διατροφή χωρίς γλουτένη ή τη συνηθισμένη τους διατροφή, η TSH, η fT4 και τα αντισώματα δεν άλλαξαν σε καμία ομάδα.

Τρία πράγματα έχουν πραγματικές αποδείξεις: το ιώδιο να μην είναι ούτε λίγο ούτε πολύ, η θυροξίνη να παίρνεται μακριά από ό,τι μειώνει την απορρόφησή της και η δίαιτα χωρίς γλουτένη όπου υπάρχει κοιλιοκάκη.

Θυροξίνη και φαγητό: πώς παίρνεται σωστά

Η θυροξίνη παίρνεται κάθε μέρα με τον ίδιο τρόπο: με νερό, 60 λεπτά πριν από το πρωινό ή το βράδυ, τουλάχιστον 3 ώρες μετά το τελευταίο γεύμα, σύμφωνα με τις οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Θυρεοειδούς. Σημασία έχει η σταθερότητα, γιατί η δόση ρυθμίζεται με βάση την TSH που μετριέται στις συνηθισμένες συνθήκες του ασθενούς.

Καφές. Σε μελέτη ασθενών και υγιών εθελοντών, ο καφές που πίνεται μαζί με το χάπι μείωσε την απορρόφηση κατά 36 στα 100 στους ασθενείς και κατά 27 στα 100 στους εθελοντές. Όταν ο καφές πινόταν μία ώρα μετά το χάπι, η απορρόφηση δεν άλλαζε.

Ασβέστιο, σίδηρος και φάρμακα για το στομάχι. Τα συμπληρώματα ασβεστίου και σιδήρου, τα αντιόξινα και τα φάρμακα που μειώνουν την οξύτητα (αναστολείς αντλίας πρωτονίων) μειώνουν την απορρόφηση. Η συνήθης σύσταση είναι απόσταση 4 ωρών. Οι οδηγίες σημειώνουν ότι το διάστημα αυτό είναι καθιερωμένο αλλά δεν έχει δοκιμαστεί σε μελέτη.

Πίτουρο, φυτικές ίνες και σόγια. Δεν απαγορεύονται. Σε ορισμένους ασθενείς αυξάνουν τη δόση που χρειάζεται. Σημασία έχει να τρώγονται σταθερά, ώστε η δόση να ρυθμιστεί με βάση τη συνηθισμένη διατροφή. Όταν αλλάζει κάτι από αυτά, ο ιατρός ξαναμετρά την TSH.

Ιώδιο: αρκετό, όχι περισσότερο

Ο θυρεοειδής χρειάζεται ιώδιο για να παράγει τις ορμόνες του. Η ευρωπαϊκή σύσταση για τους ενήλικες είναι 150 µg την ημέρα και 200 µg στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό.

Περισσότερο ιώδιο δεν σημαίνει καλύτερο θυρεοειδή. Σε μελέτη 3.018 ατόμων στην Κίνα που παρακολουθήθηκαν 5 χρόνια, η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα εμφανίστηκε στο 0,2 στα 100 όπου το ιώδιο ήταν λίγο, στο 1,0 όπου ήταν περισσότερο από αρκετό και στο 1,3 όπου ήταν υπερβολικό. Ο υποκλινικός υποθυρεοειδισμός ακολούθησε την ίδια πορεία.

Γι’ αυτό η Αμερικανική Εταιρεία Θυρεοειδούς συνιστά να αποφεύγονται τα συμπληρώματα ιωδίου και φυκιών (κελπ) με περισσότερα από 500 µg την ημέρα. Στην εγκυμοσύνη οι ανάγκες αυξάνονται και το συμπλήρωμα το ορίζει ο ιατρός.

Σελήνιο: τι δείχνουν οι μελέτες

Η πιο πρόσφατη ανασκόπηση, με 35 μελέτες, βρήκε ότι το σελήνιο μειώνει τα αντισώματα anti-TPO. Σε όσους δεν έπαιρναν θυροξίνη μείωσε και λίγο την TSH. Η fT4 και ο όγκος του θυρεοειδούς δεν άλλαξαν. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τη βεβαιότητα «μέτρια».

Αν η πτώση των αντισωμάτων σημαίνει ότι ο ασθενής είναι καλύτερα δεν έχει αποδειχθεί. Σε παλαιότερη ανασκόπηση, όσοι έπαιρναν σελήνιο ανέφεραν συχνότερα παρενέργειες. Στη νεότερη, οι παρενέργειες ήταν ίδιες με την ομάδα σύγκρισης. Συμπλήρωμα σεληνίου παίρνεται μόνο μετά από συζήτηση με τον ιατρό.

Γλουτένη και κοιλιοκάκη

Η κοιλιοκάκη είναι συχνότερη στο Hashimoto. Σε ανασκόπηση 6.024 ασθενών με αυτοάνοσο θυρεοειδή, βρέθηκε στο 1,6 στα 100, περίπου 1 στους 62. Στους ενήλικες το ποσοστό ήταν 2,7 στα 100. Όσοι έχουν κοιλιοκάκη χρειάζονται δια βίου διατροφή χωρίς γλουτένη.

Χωρίς κοιλιοκάκη η εικόνα είναι αβέβαιη. Η νεότερη ανασκόπηση βρήκε μόνο 3 ελεγχόμενες μελέτες με 110 ασθενείς: τα αντισώματα anti-Tg μειώθηκαν αλλά τα anti-TPO αυξήθηκαν και η TSH δεν άλλαξε. Οι ερευνητές κρίνουν τη βεβαιότητα πολύ χαμηλή. Γι’ αυτό η δίαιτα χωρίς γλουτένη δεν συστήνεται σε όλους τους ασθενείς με Hashimoto.

Όταν υπάρχουν διάρροιες, φούσκωμα, απώλεια βάρους ή αναιμία, ο ιατρός ζητά έλεγχο για κοιλιοκάκη πριν κοπεί η γλουτένη, γιατί η αποχή μπορεί να κάνει τον έλεγχο να βγει ψευδώς αρνητικός.

Μπρόκολο, λάχανο και σόγια: επιτρέπονται

Τα σταυρανθή (μπρόκολο, λάχανο, κουνουπίδι) περιέχουν ουσίες που σε πολύ μεγάλες ποσότητες εμποδίζουν τον θυρεοειδή να προσλάβει ιώδιο. Στο μπρόκολο η ποσότητα ανά μερίδα είναι πολύ μικρότερη από όση χρειάζεται για να έχει επίδραση. Όταν 10 εθελοντές έτρωγαν 150 γραμμάρια μαγειρεμένα λαχανάκια Βρυξελλών κάθε μέρα για 4 εβδομάδες, η TSH και οι ορμόνες του θυρεοειδούς δεν άλλαξαν. Υποθυρεοειδισμός έχει περιγραφεί μόνο σε μεμονωμένο περιστατικό, με πολύ μεγάλες ποσότητες ωμού κινέζικου λάχανου κάθε μέρα για μήνες.

Για τη σόγια, 14 μελέτες σε υγιείς έδειξαν, με μία εξαίρεση, καμία ή πολύ μικρή επίδραση. Οι ερευνητές καταλήγουν ότι οι ενήλικες με υποθυρεοειδισμό δεν χρειάζεται να αποφεύγουν τη σόγια, αρκεί να τρώγεται μακριά από το χάπι. Σε νεότερη ανάλυση 18 μελετών, η TSH ανέβηκε κατά 0,25 μονάδες, με αβέβαιη κλινική σημασία.

Βιταμίνη D

Σε ανάλυση 12 τυχαιοποιημένων μελετών με 862 ασθενείς, το συμπλήρωμα βιταμίνης D μείωσε τα αντισώματα. Οι μελέτες διέφεραν πολύ μεταξύ τους. Δεν έχει αποδειχθεί ότι αποκαθιστά τη λειτουργία του θυρεοειδούς ή ότι βελτιώνει τα συμπτώματα. Η πρακτική σύσταση είναι να μετριέται η βιταμίνη D και να διορθώνεται η έλλειψη, όπως σε κάθε άνθρωπο.

Υποθυρεοειδισμός και βάρος

Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Θυρεοειδούς, ο υποθυρεοειδισμός ευθύνεται συνήθως για 2 έως 4,5 κιλά, κυρίως αλάτι και νερό, όχι λίπος. Με τη θεραπεία το βάρος αυτό χάνεται. Σε 12 ασθενείς που ξεκίνησαν θυροξίνη, το βάρος μειώθηκε κατά 4,3 κιλά σε έναν χρόνο, χωρίς αλλαγή στο λίπος του σώματος.

Όταν η TSH είναι ρυθμισμένη και το βάρος δεν πέφτει, το επιπλέον βάρος δεν οφείλεται στον θυρεοειδή. Μεγαλύτερη δόση θυροξίνης δεν βοηθά: στις μελέτες δεν μείωσε το βάρος. Τότε ισχύουν όσα ισχύουν για όλους: λιγότερες θερμίδες και περισσότερη κίνηση.

Δίαιτες που κυκλοφορούν για το Hashimoto: τι ισχύει

• Αυτοάνοσο πρωτόκολλο (AIP). Η μοναδική μελέτη είχε 16 γυναίκες, χωρίς ομάδα σύγκρισης, για 10 εβδομάδες. Η ποιότητα ζωής βελτιώθηκε, όμως η TSH, οι ορμόνες και τα αντισώματα δεν άλλαξαν.
• Μεσογειακή διατροφή. Είναι η καλύτερη βάση για την υγεία γενικά. Στη μελέτη των 45 ασθενών βελτίωσε δείκτες οξειδωτικού στρες, χωρίς αλλαγή στη λειτουργία του θυρεοειδούς ή στα αντισώματα.
• Δίαιτες αποκλεισμού με βάση εξετάσεις «δυσανεξίας» IgG. Οι εξετάσεις αυτές δεν έχουν επικυρωθεί για διάγνωση. Η μελέτη που τις χρησιμοποίησε συνδύαζε απώλεια βάρους, σελήνιο και ψευδάργυρο σε όλους, άρα δεν ξεχωρίζει την επίδραση της δίαιτας.

Πότε η διατροφή χρειάζεται συζήτηση με τον ιατρό

• Πριν από συμπλήρωμα ιωδίου, φυκιών ή σεληνίου.
• Όταν σχεδιάζεται εγκυμοσύνη ή υπάρχει ήδη, γιατί αλλάζουν οι ανάγκες σε ιώδιο και συχνά η δόση της θυροξίνης.
• Όταν αρχίζει ή σταματά συμπλήρωμα ασβεστίου ή σιδήρου ή φάρμακο για το στομάχι.
• Όταν υπάρχουν διάρροιες, φούσκωμα, αναιμία ή απώλεια βάρους, για έλεγχο κοιλιοκάκης.
• Όταν τα συμπτώματα (κόπωση, κρύο, βάρος) επιμένουν ενώ η TSH είναι ρυθμισμένη.

Όταν ο υποθυρεοειδισμός οφείλεται στο Hashimoto

Η διατροφή βοηθά τον οργανισμό, όμως δεν σταματά την αυτοάνοση διαδικασία. Η ομοιοπαθητική αγωγή επιλέγεται για τον κάθε ασθενή με βάση τα συμπτώματα και την ιδιοσυγκρασία του και γίνεται μαζί με τη θυροξίνη όπου αυτή χρειάζεται. Η δόση της θυροξίνης αλλάζει μόνο με βάση την TSH, με απόφαση και παρακολούθηση ιατρού. Περισσότερα: Θυρεοειδίτιδα Hashimoto: ομοιοπαθητική αντιμετώπιση.